Mikroplastik w kosmetykach - jak go rozpoznać na etykiecie (lista nazw INCI)
Mikroplastik w kosmetykach to nie tylko peelingujące kuleczki. Lista nazw INCI, pod którymi kryją się polimery syntetyczne, aktualny stan zakazów UE i prosta metoda sprawdzenia kosmetyku przed zakupem.
BySara
Kuleczki peelingujące z polietylenu to najbardziej znany mikroplastik w kosmetykach - i akurat one są już w UE zakazane. Problem w tym, że syntetyczne polimery występują w kosmetykach także w formach, których nie widać: jako zagęstniki, filmotwórcze „wygładzacze” i nośniki zapachu. Pokazujemy, pod jakimi nazwami INCI się kryją, co dokładnie reguluje UE i jak sprawdzić swój krem w minutę.
Co UE już zakazała, a co dopiero zakaże
Rozporządzenie 2023/2055 (tzw. restrykcja mikroplastikowa ECHA) z września 2023 r. stopniowo zakazuje celowo dodawanego mikroplastiku w produktach konsumenckich. Mikrogranulki peelingujące (microbeads) w kosmetykach spłukiwanych objęto zakazem od razu; dla kolejnych grup - m.in. innych kosmetyków spłukiwanych i niespłukiwanych - wyznaczono okresy przejściowe sięgające lat 2027-2035.
Ważne zastrzeżenie: restrykcja dotyczy cząstek stałych. Polimery rozpuszczalne w wodzie i płynne (część silikonów, karbomery) nie łapią się na definicję mikroplastiku wg ECHA, choć również są syntetykami trwałymi w środowisku. Dlatego „bez mikroplastiku” na etykiecie nie zawsze znaczy „bez syntetycznych polimerów”.
Lista INCI: pod tymi nazwami kryją się syntetyczne polimery
Najczęstsze w kosmetykach z drogerii:
- Polyethylene (PE) - klasyczne kuleczki peelingujące i wosk polietylenowy.
- Polypropylene (PP) - cząstki ścierne, stabilizatory.
- Nylon-6, Nylon-12 - pudrowy, „aksamitny” efekt w podkładach i kremach.
- Polymethyl Methacrylate (PMMA) - mikrokulki wygładzające w bazach pod makijaż.
- Polyethylene Terephthalate (PET) - brokat (klasyczny brokat to mikroplastik).
- Acrylates Copolymer, Acrylates Crosspolymer, Styrene/Acrylates Copolymer - filmotwórcze i zagęszczające.
- Carbomer, Polyquaternium (różne numery), PVP - polimery rozpuszczalne/żelujące; formalnie poza definicją mikroplastiku ECHA, ale to również trwałe syntetyki.
- Dimethicone i inne -cone/-siloxane - silikony; nie są mikroplastikiem w sensie prawnym, wymieniamy je, bo często pytacie - to osobna, płynna grupa syntetyków.
Praktyczna reguła: końcówki „-polymer”, „-copolymer”, „-crosspolymer”, przedrostki „poly-” i „PEG-/PPG-” z wysokimi numerami to sygnał, że patrzysz na syntetyczny polimer. Nie każdy jest groźny dla skóry - ale żaden nie jest „naturalny”, cokolwiek mówi przód opakowania.
Jak sprawdzić kosmetyk w minutę
- Znajdź pełne INCI (etykieta lub strona producenta).
- Wyszukaj frazy: poly, nylon, acrylate, methacrylate, carbomer, PVP, PET.
- Oceń pozycję na liście - składniki wymienia się od największego udziału; polimer w pierwszej piątce to co innego niż na końcu listy.
- Porównaj z alternatywą naturalną: peeling na bazie cukru, soli, zmielonych pestek; zagęstniki typu guma ksantanowa; emolienty roślinne zamiast silikonów.
W EkoWiosce upraszczamy ten krok: przy każdym kosmetyku publikujemy pełne INCI z tłumaczeniem na polski, a produkty z celowo dodawanym mikroplastikiem odpadają na etapie selekcji. Zobacz kategorię kosmetyki naturalne i czytaj składy bez lupy.
Najczęstsze pytania
Czy mikroplastik w kosmetykach jest zakazany?
Częściowo. Rozporządzenie UE 2023/2055 zakazało od października 2023 r. mikrogranulek peelingujących w kosmetykach spłukiwanych; dla innych zastosowań mikroplastiku w kosmetykach obowiązują okresy przejściowe do lat 2027-2035. Polimery płynne i rozpuszczalne nie podlegają tej restrykcji.
Czy silikony to mikroplastik?
W sensie prawnym nie - definicja ECHA obejmuje stałe cząstki polimerów, a popularne silikony kosmetyczne są płynne. To jednak również syntetyczne polimery o dużej trwałości w środowisku, dlatego wiele osób unika ich z tych samych powodów.
Czy brokat to mikroplastik?
Klasyczny brokat to drobiny PET lub podobnych tworzyw - czyli tak. Restrykcja UE objęła luźny brokat plastikowy; w sprzedaży są biodegradowalne zamienniki na bazie celulozy lub miki.
Po czym poznać mikroplastik w składzie INCI?
Szukaj nazw: Polyethylene, Polypropylene, Nylon-6/12, Polymethyl Methacrylate, PET, Acrylates Copolymer/Crosspolymer oraz ogólnie końcówek -polymer/-copolymer. Składniki na początku listy INCI mają największy udział w produkcie.
Czy kosmetyki naturalne na pewno nie mają mikroplastiku?
Certyfikaty COSMOS i NATRUE wykluczają celowo dodawany mikroplastik i większość syntetycznych polimerów. Przy produktach bez certyfikatu jedyną gwarancją jest pełne INCI - dlatego publikujemy je przy każdym produkcie.
Co przeczytać dalej
- INCI - jak czytać skład kosmetyku
- Certyfikaty eko - przewodnik
- Kosmetyki dla alergików - jak czytać INCI
- Kosmetyki naturalne w EkoWiosce
O autorze. Łukasz Wioska - założyciel EkoWioska (EDU ŚWIAT Łukasz Wioska, Żory). Selekcjonuje kosmetyki naturalne i ekologiczne środki czystości pod kątem rzetelnych deklaracji składu. Kontakt: [email protected].
