Mikroplastik w kosmetykach - jak go rozpoznać na etykiecie (lista nazw INCI)

Kuleczki peelingujące z polietylenu to najbardziej znany mikroplastik w kosmetykach - i akurat one są już w UE zakazane. Problem w tym, że syntetyczne polimery występują w kosmetykach także w formach, których nie widać: jako zagęstniki, filmotwórcze „wygładzacze” i nośniki zapachu. Pokazujemy, pod jakimi nazwami INCI się kryją, co dokładnie reguluje UE i jak sprawdzić swój krem w minutę.

Co UE już zakazała, a co dopiero zakaże

Rozporządzenie 2023/2055 (tzw. restrykcja mikroplastikowa ECHA) z września 2023 r. stopniowo zakazuje celowo dodawanego mikroplastiku w produktach konsumenckich. Mikrogranulki peelingujące (microbeads) w kosmetykach spłukiwanych objęto zakazem od razu; dla kolejnych grup - m.in. innych kosmetyków spłukiwanych i niespłukiwanych - wyznaczono okresy przejściowe sięgające lat 2027-2035.

Ważne zastrzeżenie: restrykcja dotyczy cząstek stałych. Polimery rozpuszczalne w wodzie i płynne (część silikonów, karbomery) nie łapią się na definicję mikroplastiku wg ECHA, choć również są syntetykami trwałymi w środowisku. Dlatego „bez mikroplastiku” na etykiecie nie zawsze znaczy „bez syntetycznych polimerów”.

Lista INCI: pod tymi nazwami kryją się syntetyczne polimery

Najczęstsze w kosmetykach z drogerii:

• Polyethylene (PE) - klasyczne kuleczki peelingujące i wosk polietylenowy.
• Polypropylene (PP) - cząstki ścierne, stabilizatory.
• Nylon-6, Nylon-12 - pudrowy, „aksamitny” efekt w podkładach i kremach.
• Polymethyl Methacrylate (PMMA) - mikrokulki wygładzające w bazach pod makijaż.
• Polyethylene Terephthalate (PET) - brokat (klasyczny brokat to mikroplastik).
• Acrylates Copolymer, Acrylates Crosspolymer, Styrene/Acrylates Copolymer - filmotwórcze i zagęszczające.
• Carbomer, Polyquaternium (różne numery), PVP - polimery rozpuszczalne/żelujące; formalnie poza definicją mikroplastiku ECHA, ale to również trwałe syntetyki.
• Dimethicone i inne -cone/-siloxane - silikony; nie są mikroplastikiem w sensie prawnym, wymieniamy je, bo często pytacie - to osobna, płynna grupa syntetyków.

Praktyczna reguła: końcówki „-polymer”, „-copolymer”, „-crosspolymer”, przedrostki „poly-” i „PEG-/PPG-” z wysokimi numerami to sygnał, że patrzysz na syntetyczny polimer. Nie każdy jest groźny dla skóry - ale żaden nie jest „naturalny”, cokolwiek mówi przód opakowania.

Jak sprawdzić kosmetyk w minutę

1. Znajdź pełne INCI (etykieta lub strona producenta).
2. Wyszukaj frazy: poly, nylon, acrylate, methacrylate, carbomer, PVP, PET.
3. Oceń pozycję na liście - składniki wymienia się od największego udziału; polimer w pierwszej piątce to co innego niż na końcu listy.
4. Porównaj z alternatywą naturalną: peeling na bazie cukru, soli, zmielonych pestek; zagęstniki typu guma ksantanowa; emolienty roślinne zamiast silikonów.

W EkoWiosce upraszczamy ten krok: przy każdym kosmetyku publikujemy pełne INCI z tłumaczeniem na polski, a produkty z celowo dodawanym mikroplastikiem odpadają na etapie selekcji. Zobacz kategorię kosmetyki naturalne i czytaj składy bez lupy.

Najczęstsze pytania

Czy mikroplastik w kosmetykach jest zakazany?

Częściowo. Rozporządzenie UE 2023/2055 zakazało od października 2023 r. mikrogranulek peelingujących w kosmetykach spłukiwanych; dla innych zastosowań mikroplastiku w kosmetykach obowiązują okresy przejściowe do lat 2027-2035. Polimery płynne i rozpuszczalne nie podlegają tej restrykcji.

Czy silikony to mikroplastik?

W sensie prawnym nie - definicja ECHA obejmuje stałe cząstki polimerów, a popularne silikony kosmetyczne są płynne. To jednak również syntetyczne polimery o dużej trwałości w środowisku, dlatego wiele osób unika ich z tych samych powodów.

Czy brokat to mikroplastik?

Klasyczny brokat to drobiny PET lub podobnych tworzyw - czyli tak. Restrykcja UE objęła luźny brokat plastikowy; w sprzedaży są biodegradowalne zamienniki na bazie celulozy lub miki.

Po czym poznać mikroplastik w składzie INCI?

Szukaj nazw: Polyethylene, Polypropylene, Nylon-6/12, Polymethyl Methacrylate, PET, Acrylates Copolymer/Crosspolymer oraz ogólnie końcówek -polymer/-copolymer. Składniki na początku listy INCI mają największy udział w produkcie.

Czy kosmetyki naturalne na pewno nie mają mikroplastiku?

Certyfikaty COSMOS i NATRUE wykluczają celowo dodawany mikroplastik i większość syntetycznych polimerów. Przy produktach bez certyfikatu jedyną gwarancją jest pełne INCI - dlatego publikujemy je przy każdym produkcie.

Co przeczytać dalej

• INCI - jak czytać skład kosmetyku
• Certyfikaty eko - przewodnik
• Kosmetyki dla alergików - jak czytać INCI
• Kosmetyki naturalne w EkoWiosce

---

O autorce. Sara - redakcja EkoWioska. Pisze poradniki o składach kosmetyków i ekologicznych środków czystości na podstawie etykiet, INCI i dokumentów źródłowych. Wydawca: EDU ŚWIAT Łukasz Wioska (założyciel EkoWioska, Żory). Kontakt: [email protected].