Naturalne dezodoranty bez aluminium - czy działają (i czy są bezpieczniejsze)
Dezodoranty bez aluminium: czym różnią się od antyperspirantu, co zastępuje sole glinu i jak przejść z antyperspirantu. Ałun to też glin.
BySara
Aluminium w antyperspirantach od lat budzi obawy - związku z rakiem piersi nie potwierdziły ani amerykański National Cancer Institute, ani American Cancer Society, ale rynek i tak się zmienił. Dezodoranty bez aluminium to dziś standard w eko-pielęgnacji. Tłumaczymy różnicę dezodorant vs antyperspirant, czego spodziewać się po odstawieniu antyperspirantu i co kupić.
Dezodorant vs antyperspirant - to nie to samo
- Antyperspirant - ogranicza pocenie solami glinu (np. Aluminum Chlorohydrate, kompleksy glinowo-cyrkonowe). Sole tworzą w kanaliku potowym czop z żelu, który czasowo blokuje wypływ potu; czopy nie są trwałe.
- Dezodorant - nie blokuje pocenia. Pot z gruczołów apokrynowych jest początkowo bezwonny, a zapach powstaje, gdy rozkładają go bakterie skóry. Dezodorant ogranicza ten proces, pochłania zapach albo go maskuje.
Naturalne dezodoranty bez aluminium nie zmniejszą ilości potu, najwyżej część wilgoci pochłoną składniki takie jak krzemionka czy glinki. Jeśli twoja sytuacja wymaga „suchych pach” (ważna prezentacja, ślub) - zostań przy antyperspirancie. Jeśli chcesz tylko ograniczyć zapach, dezodorant naturalny może wystarczyć. Formuły bez soli glinu zebraliśmy w kategorii dezodoranty bez aluminium.
Co zastępuje aluminium
- Soda oczyszczona (Sodium Bicarbonate) - podstawa wielu dezodorantów DIY i części gotowych. Ma odczyn zasadowy: jej roztwór 0,1 M ma pH 8,3, a naturalne pH powierzchni skóry to średnio ok. 4,7. Ta różnica tłumaczy, dlaczego część osób źle znosi sodę; danych o tym, jak wiele osób reaguje podrażnieniem, nie znaleźliśmy.
- Sole cynku (np. tlenek cynku, rycynolan cynku - Zinc Ricinoleate) - pochłaniają związki zapachowe. Uwaga: opisano przypadek alergii kontaktowej na rycynolan cynku w „naturalnym” dezodorancie.
- Ałun (potassium alum, „kamień ałunowy”) - popularny dezodorant w krysztale, często reklamowany jako naturalny. Chemicznie to jednak sól glinu, siarczan glinowo-potasowy, więc kamień ałunowy nie jest dezodorantem bez aluminium.
- Olejki eteryczne - drzewo herbaciane, geranium, lawenda - nadają zapach. To też potencjalne alergeny: blisko 80 olejków eterycznych opisano jako przyczynę alergii kontaktowej.
- Prebiotyki i probiotyki - nowsza generacja dezodorantów; według producentów mają wspierać „dobre” bakterie pachy. Niezależnych badań, które by to potwierdzały, nie znaleźliśmy.
Co kupić w EkoWiosce
Dezodoranty bez soli glinu znajdziesz w kategorii dezodoranty bez aluminium, a łagodne formuły dla młodszych w kategorii dezodoranty dla dzieci i nastolatków. Poniżej cztery propozycje dostępne od ręki, o różnych składach: bez sody i z sodą, w sztyfcie i w kremie.
Dezodorant w sztyfcie Soft Almond (So Sensitive), We Love The Planet, 40 gsztyft bez sody, z wodorotlenkiem magnezu (Magnesium Hydroxide) i cytrynianem trietylu na bazie oleju kokosowego.
Naturalny dezodorant w kremie, bezzapachowy, Cztery Szpaki, 60 mlkrem bez dodatku zapachu, z sodą (Sodium Bicarbonate), masłem shea i skrobią kukurydzianą.
Dezodorant w kremie Rześki grejpfrut, bez sody, Bracia Mydlarze, 60 mlkrem bez sody, z tlenkiem magnezu (Magnesium Oxide), rycynolanem cynku i kaolinem.
Zdrowy dezodorant Pinia i grejpfrut, Opcja Natura, 50 mlz sodą (Sodium Bicarbonate), olejem kokosowym i woskiem pszczelim, z olejkami grejpfrutowym i sosnowym.Pełna kategoria dezodorantów: dezodoranty.
Jak przejść z antyperspirantu na dezodorant naturalny
Często słychać o „okresie przejściowym” albo „detoksie pach”, który ma trwać określoną liczbę tygodni. Nie znaleźliśmy badania, które opisywałoby takie zjawisko. Jest natomiast badanie mikrobiomu pach (Urban i wsp., PeerJ 2016): po odstawieniu dezodorantu lub antyperspirantu liczba bakterii na skórze pach rosła i zbliżała się do poziomu u osób, które nie używają takich produktów, a po powrocie do antyperspirantu gwałtownie spadała.
U osób, które długo stosowały takie produkty i przerwały na 2 dni lub dłużej, dominowały bakterie z rodziny Staphylococcaceae, a u osób niestosujących niczego - Corynebacterium. Skład bakterii pach zmienia się więc po odstawieniu antyperspirantu, ale badanie nie mówi, ile ta zmiana trwa ani jak wpływa na zapach u konkretnej osoby. Dlatego zamiast harmonogramu dajemy kilka praktycznych rad:
- Myj pachy rano i wieczorem łagodnym mydłem, które dobrze tolerujesz, np. mydłem Aleppo.
- Nakładaj dezodorant na czystą, suchą skórę; jeśli zapach wraca, dołóż go w ciągu dnia.
- Dobierz formułę do skóry: przy wrażliwej skórze zacznij od wersji bez sody, np. z wodorotlenkiem lub tlenkiem magnezu.
- Na wyjątkową okazję, gdy zależy ci na suchych pachach, możesz sięgnąć po antyperspirant. Pamiętaj, że po jego użyciu liczba bakterii znów spada, więc mikrobiom pach zmieni się ponownie.
Wskazówka: pomóc może skrócenie włosów pod pachami lub depilacja, a także przewiewne ubrania z bawełny lub lnu zamiast syntetycznych.
Czy aluminium naprawdę szkodzi
Obawa, że aluminium w antyperspirantach powoduje raka piersi, nie znalazła potwierdzenia. National Cancer Institute pisze o braku dowodów naukowych łączących antyperspiranty z rakiem piersi, a American Cancer Society przytacza duże badanie ok. 800 kobiet z rakiem piersi, które nie wykazało związku. Komitet naukowy UE (SCCS) w opinii z 2020 r. uznał związki glinu za bezpieczne do 6,25% (w przeliczeniu na glin) w dezodorantach i antyperspirantach niesprejowych.
Przez skórę wchłania się niewiele: w badaniu z izotopem glinu-26 (2 osoby dorosłe) przeniknęło 0,012% nałożonego glinu, czyli ok. 2,5% tego, co w tym samym czasie organizm wchłania z pożywienia.
Powody, dla których ludzie nadal je porzucają:
- Ostrożność - mimo braku dowodu wolą unikać.
- Choroby przewlekłe - jeśli chorujesz przewlekle, np. na nerki, i masz wątpliwości co do kosmetyków z glinem, zapytaj lekarza.
- Po goleniu - kwaśny charakter soli glinu może podrażniać skórę, co część osób odczuwa jako szczypanie na świeżo ogolonej skórze.
- Filozofia eko - minimalizm pielęgnacji, mniej syntetyków.
Pełen kontekst w naszym poście o parabenach - historia bardzo podobna.
Najczęstsze pytania
Czy dezodorant bez aluminium zatrzymuje pot?
Nie. Bez soli glinu dezodorant nie blokuje kanalików potowych, najwyżej pochłania część wilgoci. Ogranicza i maskuje zapach, który powstaje, gdy bakterie skóry rozkładają pot. Jeśli pocisz się intensywnie, nadal będziesz mokry/a, tylko bez nieprzyjemnego zapachu. Jeśli zależy ci na suchych pachach, potrzebujesz antyperspirantu z solami glinu.
Co zrobić z silnym zapachem podczas adaptacji?
Po odstawieniu antyperspirantu zapach może być na początku inny lub mocniejszy, bo zmienia się skład bakterii pach (badanie Urban i wsp. 2016). Nie wiadomo, ile to trwa u konkretnej osoby. Pomagają: mycie pach rano i wieczorem łagodnym mydłem, np. Aleppo, dezodorant na czystą skórę i w razie potrzeby ponownie w ciągu dnia, a także przewiewne ubrania z bawełny lub lnu.
Czy mogę używać sody zamiast dezodorantu?
Możesz, ale ostrożnie. Soda oczyszczona ma odczyn zasadowy: jej roztwór 0,1 M ma pH 8,3, a naturalne pH powierzchni skóry to średnio ok. 4,7. To tłumaczy, dlaczego część osób reaguje na nią podrażnieniem i zaczerwienieniem. Jeśli masz wrażliwą skórę, wybierz gotowy dezodorant bez sody, a przy podrażnieniu odstaw produkt.
Czy dezodorant naturalny działa po treningu?
Intensywny wysiłek z obfitym poceniem zwykle osłabia działanie każdego dezodorantu. Praktyczna strategia: dezodorant przed treningiem, po treningu prysznic i ponowna aplikacja. Antyperspirant dłużej ogranicza pot, ale przy dużym wysiłku jego efekt też słabnie.
Co przeczytać dalej
O autorce. Sara - redakcja EkoWioska. Pisze poradniki o składach kosmetyków i ekologicznych środków czystości na podstawie etykiet, INCI i dokumentów źródłowych. Wydawca: EDU ŚWIAT Łukasz Wioska (założyciel EkoWioska, Żory). Kontakt: [email protected].
